Marcellus, Sirakuza’yı işgal ettiğinde, Archimedes isimli bir mühendisin icat ettiği silahlar sebebiyle şehri almakta çok güçlük çekmişti. Bunların çoğu mekanik düzeneklerdi ve kimi bilimsel kurallardan esinlenirek meydana getirilmişti. Sözgelimi, makaralar aracılığı ile çok ağır taşlar burçlara kadar çıkarılıyor ve mancınıklar aracılığı ile çok uzaklara fırlatılıyordu. Hatta Archimedes’in aynalar kullanmak suretiyle Roma donanmasını yaktığı da söylenmektedir. Ancak bütün bunlara karşın M.Ö. 212 yılında Romalılar Sirakuza’yı işgal ettiler ve şehrin diğer üst düzey kişileri ile Archimedes’i de öldürdüler. Rivayete göre, bu esnada Archimedes toprak üzerine çizdiği bir problemin çözümünü düşünüyormuş ve yanına yaklaşan Romalı bir askere oradan uzaklaşmasını ve kendisini rahat bırakmasını söylemiş; fakat asker Archimedes’e aldırmayarak hemen öldürmüş. Tarihin çok ender yetiştirdiği bu çok yetenekli mucidin öldürülüşü Romalı generali de çok üzmüş.

Birkaç yıl sonra kordit isimli patlayıcı madde konusunda İngiliz devletine karşı dava açtı, fakat davayı kaybetti. Bu dönemde Fransa’ya karşı kurulan bir ittifakta İtalya ile işbirliği yapan Nobel, aleyhindeki kampanyalar sonucunda Paris’i terk ederek İtalya’nın San Remo şehrine yerleşti, laboratuvarını da oraya taşıdı.

Beş yüzyıl geçtikten sonra Orta­çağ’ın son dönemleri, Avrupa uygar­lığını temellerine kadar sarsan, yıkan bir fırtınanın olağanüstü bir hızla gür­leyişi gibi yaklaşmaktadır. Gerçekten de, önceki bölümlerde görülen nice teknik gelişme bizi yanıltmamalı. Bu, tam Yüzyıl savaşları’nın en kızıştığı döneme rastlar: Avrupa ülkelerinde bir Fransa, işgalin, yoksulluğun ve kargaşanın pençesinde kıvranmakta; İngiltere, bir iç savaşın habercisi olan büyük ekonomik bunalımla sarsıl­makta, kara veba, askerî çatışmalar ve iç savaşlarla el ele verip Batı’yı ka­sıp kavurmakta; Kilise de türlü bo­zukluklar ve mezhep kavgaları sonu­cu bölündükçe bölünmektedir.
Bu kargaşalı ve çatışman ortam, ancak XV. yüzyılda yatışıp durulmaya başladı. Uygarlığın düşmanı plan bu tür sarsıntılar içindeki şaşkınf şaş­kın duran bazı bölgeler bir îüre direnebildiler. SonracbVdirejpiffer yayılıp öteki ülkeleri de egemenliğine aldı. Düzen vedengenin sağlanmasıyla biri­likte, uluslararası ticaret de gelişti. Eskiden olduğu gibi, gemiler yine uzak­lardan baharat, ipek, şeker ve altın ta­şıyan kervanları karşılamak üzere Deh ğu’ya yelken açtılar. Ancak, Avrupa Yüz­yıl savaşları’nın sonu gibi geleceğe dö­nük mutlu bir olayı selâmlamanın yanında, Doğu’dan büyük bir tehlikede başgöstermekte gecikmedi: Tprkler, CohstantinapoKs’i (istanbul) almış­lardı.
Ortaasya’dan gelen küçük bir halk topluluğundan türeyen bu ulu­sun, olağanüstü topçu birlikleriyle desteklenen disiplinli ve çok güçlü bir ordusu vardı. Roma tmparatorluğu’nun (Doğu) son başkentini zorlu bir savaşla ele geçirmişler; 30 Mayıs günü Ayasofya üzerindeki “haçı” indi­rip yerine “hilâl” yerleştirmişlerdi; Artık bütün Avrupa’nın kaygıları or­taktı: Ya Türkler, Adriyatik kıyıları­na kadar bütün güneydoğu Avrupa’­ya ve Akdeniz’e yaydır da, Avrupa’­nın Doğu pazarlarına açılan ulaşım -yollarını tıkar ve yine Doğu*yla tica­reti engelerse… Ancak, Türklerin Doğu-Batı ticaretini engelledikleri söylenemez, onlar, yalnızca toprakla­rından transit geçen mallardan vergi almakla yetindiler. Ne var ki, ticarette geçinen Venedikliler; Cenovahlar ve Napoliffler, biber, zencefil, tarçın, ka­ranfil, kâfuru, haşhaş, kızılkök ve Çin miski gibi malları ve Hindistan’­ın değerli taşlarını şimdi daha paha­lıya satıyorlardı. Bir süre sonra da İtalyan limanları bu durumdan yakın­maya başladılar. Bu engeli aşmak; Madagaskar’a, Hindistan’a ve Çin’e gitmek için baş­ka yollar aramak gerekiyordu. Ucuz mâl almak, ancak her çeşit yükümlü­lükten uzak deniz yollarıyla gerçek­leşebilirdi