Dünyamızın her geçen gün biraz daha kuraklaşması, su kaynaklarının azalması, bizleri su konusunda hassas olmaya, mümkün olduğu kadar tasarruflu davranmaya mecbur ediyor. Bir yandan insanların çevre bilinci kazanması için çalışılırken bir yandan da kaynakların tasarruflu kullanılması için projeler geliştiriliyor.
Denizli Özel Servergazi Lisesi öğrencisi Yusuf Can Matrak da su tasarrufu konusunda uygulanabilir proje geliştirenlerden bir tanesi. Matrak; banyo, lavabo ve çamaşır makinesinde kullanılan suların basit yöntemlerle arıtılarak yüzde 47 tasarruf sağlanabileceğini gösteren bir proje geliştirdi. Arıtılarak elde edilen suyun, tuvalet rezervuarlarında ve hijyen gerekmeyen ortamlarda kullanılarak temiz su tüketiminin düşürüleceğini ortaya koydu.
“Evlerde Katı Atıksız Tahliye Sularının Basit Yöntemlerle Geri Dönüştürülerek Su Tüketiminin Azaltılması ve Ekonomik Kazancın Sağlanması” adlı proje, biyoloji öğretmeni Erdal Ak rehberliğinde hazırlandı. Damacana yardımıyla yapılan sistemde banyo, lavabo ve çamaşır makinesinde kullanılmış sular arıtılıyor. Laboratuvar tahlilleri, arıtılan suların tuvalet rezervuarlarında ve aşırı temizlik gerektirmeyen ortamlarda kullanılabileceğini ortaya koyuyor. Hesaplara göre, bir kişinin günlük temizlik ihtiyacı için gereken 64 litre suyun 30,1 litresi çamaşır makinesi, banyo ve lavaboda harcanıyor. Bunun dönüştürülmesi durumunda harcama 34,8 litreye düşüyor ve böylece günlük yüzde 47 tasarruf sağlanıyor. Minyatür arıtma sisteminin büyüğünün yapılarak binalara uygulanması halinde susuzluğa karşı önlem alınmış olacağı ve ekonomiye katkı sağlanacağı belirtiliyor. Dörder nüfuslu 20 daire üzerinden yapılan maliyet hesabına göre sistemin aslı, binaya 918 bin 962 YTL’ye kuruluyor. Aylık 4,80 YTL giderle çalışacak sistem, bina başına 180 YTL gelir sağlayarak dört yılda kendini amorti ediyor.
Servergazili öğrencinin hazırladığı proje, Denizli Belediyesi tarafından düzenlenen “su” konulu yarışmada il birincisi oldu. Proje hakkında bilgi veren öğretmen Erdal Ak, katı atıksız suyu arıtacak sistemin minyatür kazanını yaptıklarını belirterek, “Banyo, lavabo, çamaşır makinesi ve tuvalet rezervuarlarında kullanılan sular kanalizasyona gidiyor. Yaptığımız sistemin aslıyla binalarda kullanılan kirli sular, kanalizasyona gitmeden bir boru yardımıyla binanın altındaki depoya gönderilir. Burada üç saat dinlendirilerek çökertme yapılıyor. Daha sonra ikinci bir kazana alınarak havalandırma ve kireçlemeyle mikroplar öldürülür. Son aşamada ise su, motor yardımıyla çatıya basılıp dairelerdeki tuvalet sifonlarına gönderiliyor. Böylece sifonlarda kaliteli değil, basitçe arıtılmış suyu kullanmış oluyoruz.” sözleriyle projenin ayrıntılarını anlatıyor.
Sistemi rehber öğretmeni sayesinde kuran Yusuf Can Matrak ise son dönemlerde kuraklığın artığını ve suyun eskisine göre daha önemli hale geldiğini hatırlatarak şunları söylüyor: “Ülkemizin ve dünyamızın su probleminin çözümüne katkıda bulunmak için bir çalışma yapmak istedim. Sonuçta öğretmenim sayesinde bu projeyi geliştirdim. Üç ay süren çalışmayla yüzde 47 su tasarrufu sağlanacağını kanıtlamak benim için gurur kaynağı oldu. Sistemimiz sayesinde hem çevre kirliliği azalacak hem de ekonomik kazanç sağlanacak.”
——————————————————————————–
Minyatür (damacanalı) su arıtma sistemi projesi:
İlk olarak banyo, lavabo ve çamaşır makinesi tahliye sularından örnekler laboratuvarda tahlil edildi. Sonuçlara göre suyu arıtabilmek için gerekli sistem hazırlandı. Minyatür düzenek için 19 litrelik damacana (kazan) ters çevrildi. Tabanı kesildi ve kapak olarak kullanıldı. Suyun giriş ve çıkışı için 1 santimetre çaplı hortumlar hazırlandı. 1’er santimetre arayla delikler açılan 0,5 inç çapında bakır bir boruya, 24 inç hava perdesi ve 60 santimetre sünger geçirilerek havalandırma sistemi oluşturuldu. Havalandırma için akvaryum motoru kullanıldı. Böylece atık sudaki yağ kalıntıları arıtıldı ve oksijen ihtiyacı giderildi. Damacananın ağzına ise dibe çöken tortuyu tahliye amacıyla “Boos Italy ½” vana takıldı. Sisteme gelen su girişi olarak 1 santimetre çapında, 10 santimetre ve 15 santimetre boylarındaki iki boruya “IISI ½” dirsekle “L” şekli verildi. Daha sonra üç saat dinlendirilmiş katı atıksız su, altı saat süreyle delikli bakır boruyla havalandırılarak arıtıldı.
Proje çalışmasında anket yapılarak sonuca gidildi
“Çalışmalarımızdaki sistem her gün kullanılabilir mi? Kurulacak sistemin kapasitesi ne kadar olmalı? Evlerde banyo, lavabo ve çamaşır makinesinde ne kadar su kullanılıyor?” şeklindeki sorulara cevap bulabilmek için Yenişehir Mahallesi’nde araştırma yapıldı. Sosyokültürel durumları birbirine yakın 36 hanede yapılan ankete göre bir kişinin günlük çamaşır makinesi, banyo, lavabo ve tuvalette kullandığı 64,9 litre su lağıma gidiyor. Bunun yaklaşık 30,1 litresi çamaşır makinesi, banyo ve lavaboda kullanılırken yaklaşık 34,8 litrelik su ise tuvaletten lağıma gidiyor. Basit yöntemlerle arıtılan 30,1 litre su tuvalet rezervuarlarında kullanabileceği için bu miktar çeşme suyundan tasarruf sağlayacak. Böylece 64,9 litre olan su ihtiyacı 34,8 litreye düşecek. Dolayısıyla su harcamasında yüzde 47’lik tasarruf sağlanacak
